Leersteun is een samenwerking tussen school, leerkracht, ouders, leerling en het leersteuncentrum.
In deze FAQ beantwoorden we veelgestelde vragen van ouders en leerkrachten over leersteun en samenwerking in de klas.
1. Wat is leersteun
Vooraleer leersteun kan worden aangevraagd, doorloopt de school al een heel traject samen met jullie als ouders en jullie kind. • Brede basiszorg: elke school biedt een brede zorg aan alle leerlingen, zodat ieder kind kansen krijgt om te groeien vanuit zijn of haar talenten. • Verhoogde zorg: als jullie kind meer nodig heeft, bekijkt de school samen met jullie en het zorgteam welke extra maatregelen kunnen helpen. • Uitbreiding van zorg: blijkt ook die extra zorg niet voldoende, dan schakelt de school, met jullie toestemming, het CLB in. Het CLB onderzoekt samen met de school en jullie als ouders wat jullie kind nog nodig heeft om zich te ontwikkelen en goed te kunnen deelnemen in de klas. Wanneer dit handelingsgericht diagnostisch traject afgerond is, kan het CLB een verslag opmaken: • Verslag Gemeenschappelijk Curriculum (GC): je kind kan de gewone leerdoelen behalen, mits extra hulp van leersteun. • Verslag Individueel Aangepast Curriculum (IAC): je kind volgt aangepaste doelen, op maat. • Verslag OV4 (secundair onderwijs): je kind volgt de gewone leerdoelen met extra ondersteuning. Met dit verslag kan de school leersteun aanvragen bij het leersteuncentrum.Wat gaat er vooraf aan een leersteuntraject?
Wanneer het CLB het gepaste verslag heeft opgemaakt voor jullie kind (zie: “wat gaat vooraf aan een leersteuntraject”) kan de school jullie kind aanmelden bij het leersteuncentrum met de vraag om een leersteuntraject op te starten. De school vraagt leersteun aan vanuit de noden van jullie kind en de vragen van de leerkracht(en). Als ouders worden jullie hierbij betrokken.Hoe verloopt de opstart van een leersteuntraject voor mijn kind?
Na de aanmelding organiseren we samen met de school een zogenaamde handelingsgerichte opstart. We verzamelen vanuit het leersteuncentrum alle nodige informatie om gericht aan de slag te kunnen gaan met de vraag die gesteld wordt. Dit kan gaan over observaties, gesprekken met school en zorg/leerlingbegeleiding.
Idealiter organiseren we aan de start van het leersteuntraject ook een startgesprek. We brengen dan alle partijen rond de tafel: jullie als ouders en indien mogelijk ook jullie kind, de leerkracht, het zorgteam en indien nodig het CLB.
Tijdens dit gesprek:
• Brengen we samen de noden en sterktes van je kind in kaart
• Maken we duidelijke afspraken over de doelen voor de komende periode (ongeveer drie maanden)
• Spreken we af hoe we samenwerken en wie welke rol opneemt
De leerondersteuner werkt dit verder uit in een handelingsplan, dat gedeeld wordt met de school en besproken wordt met jullie als ouders.
Wanneer het om organisatorische redenen niet mogelijk is om bij de start van het traject samen te zitten met alle partijen brengt de school jullie als ouders op de hoogte van de manier waarop het traject vormkrijgt en worden jullie op een later tijdstip uitgenodigd.
Jullie kind en de leerkracht(en) krijgen ondersteuning van een leerondersteuner. Deze maakt deel uit van een team met uiteenlopende expertise: leerkrachten, psychologen, logopedisten, orthopedagogen, ergotherapeuten, kinesisten, opvoeders, … Samen zoeken we het beste antwoord op de vraag van jullie kind en de leerkracht(en).Hoe ziet een leersteuntraject eruit?
Onze leerondersteuner werkt altijd samen met de leerkracht. De leerkracht is immers de veilige basis voor jullie kind en heeft dagelijks de grootste invloed op zijn of haar ontwikkeling. Daarom ligt de nadruk op het sterker maken van de leerkracht.
Soms krijgt jullie kind ook rechtstreeks hulp. Dat kan individueel of via een groepsplan in de klas: afspraken en aanpassingen die niet alleen jullie kind, maar ook andere leerlingen vooruithelpen.
Hoe de ondersteuning precies wordt georganiseerd, bepaalt ook op welke manier we het handelingsplan met jullie delen. Dat kan gaan van klasbrede afspraken tot individuele maatregelen. In beide gevallen houden we jullie graag betrokken en goed geïnformeerd.
Een leersteuntraject start meestal voor ongeveer drie maanden. Daarna bekijken we samen met jullie als ouders en met de school hoe het loopt.Wat betekent het als de leersteun voor mijn kind “on hold” staat?
Zijn de doelen bereikt en is er op dat moment geen nieuwe hulpvraag? Dan wordt het traject tijdelijk “on hold” gezet. Dat betekent dat de ondersteuning even pauzeert. De leerkracht en jullie kind gaan dan verder aan de slag met de tips en afspraken die eerder zijn opgebouwd. In deze periode is de leerondersteuner niet actief aanwezig voor jullie kind.
Belangrijk: “on hold” is geen definitieve stop. Als er opnieuw vragen of zorgen zijn, kan de ondersteuning weer opgestart worden. De school houdt mee het overzicht en bekijkt regelmatig of de situatie zo kan blijven of dat extra ondersteuning opnieuw nodig is. Uiteraard blijft het altijd mogelijk om nieuwe vragen te bespreken.
2. De rol van de leerondersteuner
Leersteun kan op verschillende manieren gebeuren. Het doel is altijd hetzelfde: de leerkracht ondersteunen zodat jullie kind zo goed mogelijk kan leren en groeien.Moet een leerondersteuner altijd, soms of nooit in de klas zijn?
Meestal werken we in de klas. Daar gebeurt het leren en zien we meteen wat goed loopt en wat moeilijk is. We werken samen met de leerkracht en zoeken samen naar wat helpt.
Soms nemen we een leerling of een klein groepje even apart. Bijvoorbeeld om rustig iets uit te leggen, een nieuwe aanpak te oefenen of een moeilijk moment te bespreken. Wat we daar oefenen, moet daarna ook gebruikt kunnen worden in de klas.
De klas blijft dus altijd het belangrijkste vertrekpunt. We bekijken samen met de school hoe we de ondersteuning het best organiseren, zodat die past bij wat jullie kind nodig heeft.
Een voltijdse leerondersteuner staat 22 lestijden in de klas, verdeeld over de scholen waar hij of zij werkt.Hoe ziet een werkdag of -week van een leerondersteuner eruit?
De rest van de 36-urige werkweek gaat naar voorbereiding, overleg met leerkrachten, zorg of jullie als ouders en verplaatsingen tussen scholen. Wekelijks komt de leerondersteuner op maandag- of dinsdagnamiddag naar het leersteuncentrum voor overleg, afstemming en verdere professionalisering.
Elke leerondersteuner maakt een eigen weekplanning, aangepast aan het aantal scholen en de noden van de leerlingen. Daarom ziet het dagschema van elke collega er anders uit en is het altijd maatwerk, afgestemd op de situatie ter plaatse.
3. Samenwerken met de leerkracht tijdens een leersteuntraject
Wanneer een leerondersteuner betrokken wordt, betekent dat niet dat er meteen een pasklare oplossing is. Elk kind en elke klas is anders. Daarom is leersteun een proces van samen met de leerkracht en met jullie als ouders zoeken en stap voor stap opbouwen.Heeft een leerondersteuner wel altijd de juiste ervaring en kennis voor mijn kind?
We vertrekken vanuit de kennis van de leerkracht. Die kent jullie kind, de klas en wat al geprobeerd werd. Samen bekijken we wat werkt en wat helpend kan zijn in de klas.
Een leerondersteuner staat er ook niet alleen voor. Binnen het leersteuncentrum overleggen collega’s regelmatig met elkaar. We kunnen advies vragen aan medewerkers met specifieke expertise en gebruikmaken van gerichte materialen en vakliteratuur.
Hebben jullie als ouder toch het gevoel dat er nog vragen zijn? Dan is het belangrijk om dat te bespreken met de school. Door open in gesprek te gaan, kunnen we samen blijven zoeken naar wat jullie kind nodig heeft.
4. Praktische vragen uit de klas
Nee. Het bijwerken van leerstof na ziekte of andere afwezigheid is een taak van de leerkracht. De leerondersteuner wordt hiervoor niet apart ingezet.Kan ik vragen dat de leerondersteuner mijn kind bijwerkt na afwezigheid?
In principe nemen leerondersteuners toetsen niet apart af, bijvoorbeeld om het rustiger te maken voor jullie kind of na afwezigheid.Kan ik aan de leerondersteuner vragen om toetsen apart af te nemen voor mijn kind?
Soms kan het wel, maar alleen als het helpt om de ondersteuning van jullie kind verder vorm te geven. Bijvoorbeeld om te zien hoe jullie kind een toets aanpakt, hulpmiddelen zelfstandig kan gebruiken, of in een rustige ruimte de toets kan maken als dat in de klas niet lukt.
Kortom: toetsen apart afnemen gebeurt alleen als het echt bijdraagt aan het leertraject van je kind, altijd in overleg met de leerkracht.
Nee, de leerondersteuner maakt geen aparte of andere huistaken. De leerkracht blijft verantwoordelijk voor het huiswerk.Kan ik vragen dat een leerondersteuner apart huiswerk voorziet voor mijn kind?
Wat de leerondersteuner wel doet, is samen bekijken hoe het bestaande huiswerk haalbaar kan worden voor jullie kind. Bijvoorbeeld door de hoeveelheid aan te passen, instructies te verduidelijken, extra structuur te geven of strategieën aan te reiken.
Op die manier blijft jullie kind meedoen met het gewone klasaanbod, maar krijgt het wel de nodige ondersteuning om goed aan te sluiten.
Het is de leerkracht die het meest verantwoordelijk is voor het gebruik van hulpmiddelen in de klas. Zo’n hulpmiddel werkt alleen goed als het past in de dagelijkse les en verwachtingen.Wie maakt de stappenplannen en hulpmiddelen voor mijn kind?
De leerondersteuner begeleidt dit proces: we bieden nieuwe hulpmiddelen aan, tonen hoe het hulpmiddel gebruikt wordt, oefenen samen met je kind en bouwen de ondersteuning geleidelijk af.
Succes hangt af van samenwerking: de leerkracht beslist wanneer en hoe het hulpmiddel wordt ingezet, moedigt het gebruik aan en volgt het op in de klas.
Het is ook belangrijk dat de hulpmiddelen thuis gebruikt worden, bijvoorbeeld bij het maken van huiswerk of studeren voor toetsen en examens. Zo kan je kind het wat het geleerd heeft zelf gebruiken.
5. Jullie rol en betrokkenheid als ouders
Een startgesprek is een eerste overleg tussen jullie als ouders, de school en de leerondersteuner. We leren jullie kind beter kennen en bekijken samen wat nodig is om het leren en welbevinden in de klas te ondersteunen.Wat houdt een startgesprek in en hoe kunnen wij ons daar als ouders op voorbereiden?
Tijdens het gesprek:
• luisteren we naar jullie ervaringen en bezorgdheden
• bespreken we hoe het op school loopt
• zoeken we samen naar wat jullie kind nodig heeft
• leggen we uit hoe de leerkracht ondersteund wordt (soms ook via aanpassingen in de klas)
• maken we afspraken voor de verdere samenwerking
Soms richt de ondersteuning zich ook op de leerkracht. Dan bekijken we hoe de klasaanpak aangepast kan worden zodat jullie kind (en vaak ook andere leerlingen) beter geholpen wordt, op een duurzame manier.
Hoe kan je je voorbereiden?
Je hoeft niets voor te bereiden, maar het helpt om even na te denken over:
• Wat loopt goed bij mijn kind?
• Waar maak ik mij zorgen over?
• Wat helpt thuis?
Jullie inbreng is heel belangrijk. Samen zoeken we naar de beste aanpak voor jullie kind.
Een evaluatiegesprek is een overlegmoment na ongeveer drie maanden leersteun. Samen met jullie, de school en de leerondersteuner bekijken we hoe het met jullie kind gaat en of de ondersteuning goed werkt.Wat houdt een evaluatiesprek in en hoe kunnen wij ons daar als ouders op voorbereiden?
Tijdens het gesprek:
• bespreken we de evolutie van jullie kind
• bekijken we wat goed loopt en wat eventueel aangepast moet worden
• overlopen we de doelen waaraan gewerkt werd
• kijken we vooruit naar de volgende stappen
Soms richt de ondersteuning zich ook op de leerkracht en de klasaanpak. Dan bespreken we welke aanpassingen in de klas zijn geprobeerd, hoe die jullie kind helpen, en hoe we deze aanpak verder kunnen versterken zodat de ondersteuning duurzaam blijft.
Hoe kunnen jullie je voorbereiden?
Jullie hoeven niets voor te bereiden, maar het helpt om vooraf even na te denken over:
• Welke veranderingen zien we bij ons kind?
• Wat loopt beter?
• Waar maken we ons nog zorgen over?
Jullie inbreng is belangrijk om samen te bepalen hoe de ondersteuning verder vorm krijgt.
Een handelingsplan is een plan dat na het startgesprek wordt opgesteld. Hierin staat hoe jullie kind in de klas wordt ondersteund en welke doelen we willen bereiken. Het helpt de leerkracht om gericht en afgestemd te werken.Wat is een handelingsplan? Hoe worden wij hier als ouders bij betrokken? Wat wordt gedeeld en op welke manier?
In het plan beschrijven we wat jullie kind nodig heeft, welke doelen we nastreven en welke aanpak de leerkracht gebruikt. Soms richt de ondersteuning zich ook op de leerkracht en de klasaanpak. Dan spreken we bijvoorbeeld af hoe de lesaanpak aangepast wordt, zodat jullie kind (en vaak ook andere leerlingen) beter ondersteund worden, op een duurzame manier.
Hoe worden jullie als ouders geïnformeerd?
• Jullie krijgen uitleg over de grote lijnen van het plan: de belangrijkste doelen en de aanpak
• De school houdt jullie op de hoogte van belangrijke evoluties
• Jullie kunnen altijd vragen stellen en feedback geven
• Op een later moment bespreken we samen hoe het loopt (evaluatie)
Niet alles uit het plan wordt in detail gedeeld, maar jullie krijgen wel een duidelijk beeld van hoe jullie kind ondersteund wordt.
Jullie inbreng blijft belangrijk om de ondersteuning zo goed mogelijk af te stemmen op jullie kind.
Een verslag vanuit het CLB (GC, IAC, OV4) geeft aan jullie kind geen “recht” op leersteun, maar toegang tot leersteun, een belangrijk verschil.Kan ik als ouder “eisen” dat mijn kind een leerondersteuner krijgt omdat het CLB een verslag maakte?
Wat wil dat zeggen? Op basis van het verslag en de noden van jullie kind die daarin opgesomd zijn, gaat de school (zorg + leerkracht) bekijken of de leerkracht deze noden in de klas ervaart en daar al dan niet zelf mee aan de slag kan.
Dit kan twee gevolgen hebben:
• De leerkracht geeft aan het gevoel te hebben zelf voldoende kennis te hebben om om te gaan met de problematiek van jullie kind in de klas. In dit geval wordt er geen leersteun georganiseerd.
• De leerkracht geeft aan het gevoel onvoldoende mogelijkheden te hebben om om te gaan met de problematiek van jullie kind in de klas. In dit geval heeft de leerkracht een vraag voor het leersteuncentrum en starten we een leersteuntraject op. We vertrekken daarbij vanuit een combinatie van de noden van jullie kind en de vraag van de leerkracht.
Als ouders spelen jullie een belangrijke rol om de noden van jullie kind duidelijk te maken aan de school, maar kunnen jullie op basis van het toegekende verslag geen leersteun “eisen”. Die beslissing ligt bij de school.